Ιστορικά για το Κρητικό Παξιμάδι
Σύμφωνα με τις ιστορικές πληροφορίες, το παξιμάδι ταυτίστηκε με την διατροφή των Κρητικών, κυρίως πληθυσμών της υπαίθρου και αποτελεί απαραίτητο συστατικό της φημισμένης Κρητικής διατροφής. Ψωμί των αγροτών, των βοσκών και των ναυτικών της Κρήτης αγαπήθηκε και αναπτύχθηκαν σπουδαίες τεχνικές παραγωγής του επειδή κάλυπτε τις κοινωνικές αναγκαιότητες οι οποίες επικράτησαν στο νησί για αιώνες.
Επειδή διατηρείται για πολύ χρόνο χωρίς να αλλοιώνεται η ποιότητα του, καθιερώθηκε ως καθημερινό ψωμί των οικογενειών που δεν μπορούσαν να ζυμώσουν συχνά. Οι βοσκοί και οι ναυτικοί που ήταν αναγκασμένοι να απουσιάζουν για μεγάλα χρονικά διαστήματα από τα σπίτια τους έπρεπε να είναι εφοδιασμένοι με το παξιμάδι τους. Για να καλύψουν τις ανάγκες των ναυτικών οι αστικοί φούρνοι της Κρήτης παρασκεύαζαν εξαιρετικής ποιότητας παξιμάδι από τα χρόνια της Ενετοκρατίας.
Επομένως το Κρητικό παξιμάδι μπορεί να θεωρηθεί ως ένα από τα αρχαιότερα «τυποποιημένα»προϊόντα διατροφής. Οι περιηγητές που επισκέφτηκαν το νησί κατά την περίοδο της Τουρκοκρατίας δεν παραλείπουν να σημειώνουν την ειδική σχέση των Κρητικών με το παξιμάδι το οποίο κατανάλωναν σε καθημερινή βάση. Οι τεχνικές παρασκευής του αποτελούν ένα εξαιρετικό κράμα λαϊκής εμπειρίας όπως διασώθηκε από την γυναίκα της Κρήτης και επαγγελματικής ενασχόλησης με το είδος.
Προϊόν αναγνωρισμένο από την Ευρωπαϊκή Ένωση, το κρητικό παξιμάδι προτιμάται σήμερα από τους καταναλωτές λόγω της υψηλής ποιότητάς του (πολλοί φτιάχνουν παξιμάδι αλλά κανένας δεν φτιάχνει παξιμάδι σαν τους Κρητικούς), λόγω των αγνών φυσικών υλικών που χρησιμοποιούνται για την παρασκευή του, αλλά και λόγω της υψηλής διατροφικής του αξίας.
Το Κρητικό παξιμάδι αποτελεί σήμερα πολύτιμη παρακαταθήκη υγείας και σπουδαία κληρονομιά του γαστρονομικού μας πολιτισμού. Το ψωμί των φτωχών, των βοσκών, των αγροτών και των ναυτικών μπορεί να γνώρισε πολλές αντιφατικές διακυμάνσεις, να θεωρήθηκε άλλοτε ψωμί της χλιδής και άλλοτε της ανάγκης, όμως μεταφέρει μέσα στο χρόνο την πλούσια εμπειρία και τη σοφία των ανθρώπων που το επινόησαν και το υπηρετούν.

OΙ ΤΥΠΟΙ ΤΩΝ ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΩΝ ΠΑΞΙΜΑΔΙΩΝ 
Tα κρητικά παξιμάδια είναι παραδοσιακό ελληνικό τρόφιμο, το οποίο μάλιστα, όταν παρασκευάζεται στην Kρήτη, έχει και το χαρακτηρισμό ΠΓE (Προστατευόμενη Γεωγραφική Ένδειξη).

Tα χωρίζουμε σε κατηγορίες, ανάλογα με το αλεύρι που έχει χρησιμοποιηθεί για την παρασκευή τους.
Σταρένια: από σιτάλευρο και μαγιά.
Kριθαρένια: από αλεύρι κριθαριού, σιτάλευρο και μαγιά.
Σίκαλης: από αλεύρι σίκαλης, σιτάλευρο και μαγιά.
Oλικής άλεσης: από αλεύρι ολικής άλεσης (κυρίως σίτου) και μαγιά.
Eπτάζυμα (παίρνουν το όνομά τους από τη διαδικασία παρασκευής): από αλεύρι, ελαιόλαδο και προζύμι (μπορεί να περιέχουν επίσης ζάχαρη, γλυκάνισο, κολίανδρο, μαστίχα, κανέλα ή οποιοδήποτε άλλο μυρωδικό).
Kριθαροκουλούρα (ντάκος): από κρίθινο και σταρένιο αλεύρι ολικής άλεσης, ελαιόλαδο και προζύμι.

Ιστορικά για το Κρητικό ψωμί
Οι ξένοι περιηγητές που έφταναν στην Κρήτη το 19ο αιώνα αλλά και στις πρώτες δεκαετίες του 20ού, περιέγραφαν το ψωμί των Κρητικών όχι με τα καλύτερα λόγια.
Ο σοφός Άγγλος Ρόμπερτ Πάσλεϋ (1834), όμως, εντυπωσιάστηκε από το ωραίο μαύρο ψωμί των καλογήρων της Κρήτης, που το παρασκεύαζαν με σιτάρι, κριθάρι και σίκαλη.
Χρειάστηκε να περάσουν πολλά χρόνια, να γίνουν μελέτες, για να αποδειχτεί πως οι Κρητικοί είχαν, και σ’ αυτό το ζήτημα, δίκιο! Οι ίνες που περιέχει το κρητικό παραδοσιακό ψωμί βοηθούν στην καλύτερη λειτουργία του εντέρου, και ιδιαιτέρως του παχέος εντέρου.

Το πλήρες ψωμί έχει πολύ μεγαλύτερες ποσότητες βιταμινών, ιδίως του συμπλέγματος Β, που είναι απαραίτητες για τη σωστή λειτουργία του νευρικού συστήματος. Κι ακόμη, λέγεται πως το πλήρες ψωμί είναι πιθανόν να προλαμβάνει τον καρκίνο του γαστρεντερικού σωλήνα και ιδιαιτέρως του παχέος εντέρου!

Μέχρι και τις τελευταίες δεκαετίες οι Κρητικοί έτρωγαν κάθε μέρα μαύρο ψωμί. Λευκό, χωρίς πίτουρο, έτρωγαν μόνο πέντε – έξι φορές το χρόνο: τα Χριστούγεννα, το Πάσχα, το Δεκαπενταύγουστο, σε κάποια τοπική γιορτή και, ίσως, σε κάποια κοινωνική εκδήλωση (γάμο).